Lemoniada idealna!

Uff jak gorąco :) A lato dopiero przed nami. W taką pogodę warto pamiętać o prawidłowym nawodnieniu organizmu. Woda podstawą - prosta sprawa. Jeśli dodatkowo jesteś aktywny/a fizycznie proponuję samemu przygotować napój izotoniczny. Będziesz potrzebować:

Domowy napój izotoniczny

• 1 litr wody mineralnej
• 1 łyżeczkę miodu naturalnego
• szczyptę soli himalajskiej 

I gotowe :) W pełni naturalny napój izotoniczny, który idealnie nawodni organizm podczas intensywnego wysiłku fizycznego.

W upał zazwyczaj mam ochotę na coś mało słodkiego, orzeźwiającego i chłodnego. Idealnie wpisuję się w te wymagania Lemoniada- smak dzieciństwa! Jest prosta w przygotowaniu a przepis można dowolnie modyfikować, ja zazwyczaj pomijam cukier, ale dodaję kilka plasterków imbiru :) Tak przygotowany napój doskonale gasi pragnienie, za sprawą mięty i cytryny działa orzeźwiająco :) I jak żaden inny pomaga przetrwać gorące dni :)  

Lemoniada Home Made

• 1 litr wody mineralnej
• Sok wyciśnięty z dwóch cytryny + kilka plasterków do dekoracji
• Garść świeżej mięty
• Opcjonalnie 2 łyżki cukru brązowego/stewii

Jak wypróbujesz nie będziesz już chciał/a innego :)

SOJA A NIEDOCZYNNOŚĆ TARCZYCY

W poprzednim poście omawiałam wpływ warzyw kapustnych na stan zdrowia osób z niedoczynnością tarczycy. Dziś postaram się wyjaśnić wpływ soi na parametry zdrowia osób z tym schorzeniem. Na rynku produktów żywnościowych znajdziemy soję pod różnymi postaciami :nasion, kiełków, mleka, mąki, tofu oraz gotowych produktów np. kotletów sojowych, granulatów czy kostek sojowych. Białka sojowe wykazują również doskonałe właściwości funkcjonalne takie jak zdolność emulgowania, wiązania wody i tłuszcz oraz właściwości pianotwórcze, dzięki którym poprawiają jakość oraz umożliwiają tworzenie nowych produktów- zamienników mięsa i wyrobów mlecznych.

Nasiona soi są bogatym źródłem białka, błonnika, witamin z grupy B, wapnia, fosforu, żelaza, oligo i polisacharydów oraz wielonienasyconych kwasów tłuszczowych. Białko stanowi ok. 40-50% masy ziarna. Ze względu na swoje właściwości odżywcze soja jako przedstawiciel roślin strączkowych powinna być częstym gościem na naszych stołach, jednak osoby z niedoczynnością tarczycy powinny na nią uważać. Soja jest bowiem źródłem fitynianów, które utrudniają wchłanianie i przyswajanie m.in. żelaza i cynku (o ich bardzo ważnej roli w niedoczynności tarczycy pisałam tutaj) oraz izoflawonów (do których zalicza się m.in. genisteina) związków przyczyniających się do powstania wola z powodu utrudniania wiązania i wchłaniania jodu.

Przypuszczalne mechanizm działania izoflawonów pochodzących z soi w tarczycy w zależności od podaży jodu oraz ilości spożytych izoflawonów.

Rozważmy trzy możliwe sytuacje:

1. Wystarczająca podaż jodu z niewielką podażą izoflawonów

W tym przypadku prawidłowa podaż jodu chroni przed nieodwracalną inaktywacją peroksydazy tarczycowej, a tym samym przed zaburzeniem przebiegu reakcji jodowania tyrozyny i łączenia jodotyrozyn, które są katalizowane przez ten enzym.

2. Niedobór jodu oraz nawet niewielka zawartość izoflawonów w diecie

W tej sytuacji nawet niewielka ilość izoflawonów w diecie przy jednoczesnym niedoborze jodu powoduje trwałą inaktywację peroksydazy tarczycowej (wówczas enzym musi być syntetyzowany de novo).

3. Wystarczająca podaż jodu przy długotrwałej podaży dużej ilości izoflawonów

Nie następuje inaktywacja peroksydazy tarczycowej, jednak dochodzi do blokowania reakcji jodowania tyrozyny i łączenia się jodotyrozyn.

Dlatego obecność soi w diecie może być zagrożeniem dla prawidłowego funkcjonowania tarczycy szczególnie w przypadku niedoboru jodu, który może wystąpić np. u osób stosujących dietę wegetariańską. Również kobiety w wieku pomenopauzalnym powinny unikać spożywania soi, ze względu na zwiększone ryzyko wystąpienia niedoczynności tarczycy.

Zawartość soi w jadłospisie w warunkach niedoboru jodu może prowadzić do powstania i wzrostu wola, wzrostu stężenia TSH oraz obniżenia poziomu T4 w surowicy krwi. Dodatkowo może wywoływać typowe objawy kliniczne jak osłabienie, senność czy zaparcia. W przypadku niedoczynności tarczycy spożywanie soi hamuje również wchłanianie leków, dlatego należy zastosować rozdzielność czasową między ich przyjmowaniem a spożywanym posiłkiem będącym dobrym źródłem  soi. Lekarstwa na niedoczynność tarczycy zazwyczaj powinno spożywać się na czczo, dlatego należy nie włączać do  menu śniadaniowego produktów zawierających soję.

Podsumowując, spożycie soi może być bardzo szkodliwe dla funkcjonowania tarczycy w warunkach niedoboru jodu w diecie. Dlatego warto ograniczyć jej podaż i zastąpić ją innymi warzywami strączkowymi.

Bibliografia:

1. Nowak A. (2011) Nasiona soi zwyczajnej- cenny surowiec dietetyczny i leczniczy, Kosmos 60, 1-2, 179-187
2. Dłużewska E, Krygier K. (2005) Sojowe preparaty białkowe- otrzymywanie i zastosowanie, Przemysł Spożywczy T.59, nr 4, 30-33
3. Kryczyk J, (2015) Żywienie w chorobach tarczycy- materiały szkoleniowe 
4. Kiałka M i wsp. (2014) Wielopoziomowe zakłócenia homeostazy hormonów tarczycy spowodowane przez substancje chemiczne występujące w środowisku naturalnym, Przegląd Lekarski 71/7
5. Urbaniak B, Marcisz C. (2006) Wpływ soi i izoflawonów sojowych na tarczycę, Postępy Fitoterapii 2, 83-89.

Autor: Kamila Myszkowska

INTERAKCJE LEKÓW Z ŻYWNOŚCIĄ

Farmakoterapia bywa nieodzownym elementem leczenia wielu chorób. Jednak większość z nas na ogół nie zastanawia się w jaki sposób przyjmować zapisane leki. Okazuje się, że niezwykle istotny jest napój, którym popijamy lek, a także potrawa spożywana wraz z nim. Powinniśmy pamiętać, że leki wchodzą w interakcje z żywnością. Dlatego też powstaje nowy cykl na blogu, którym przybliżę mechanizmy oddziaływania leków ze składnikami pożywienia.

Źródło:http://laboratoria.net/

Dzisiejszy wpis, tytułem wstępu, to ogólne informacje o fazach i skutkach interakcji. Znajdą się tu również wskazówki, które pozwolą uniknąć niepożądanych oddziaływań medykamentów ze składnikami pożywienia.

Ze względu na wielokierunkowość działania leków, a także na zróżnicowany skład żywności, wyróżnia się cztery podstawowe elementy związane z interakcjami, które mogą zachodzić w organizmie człowieka:

1.       Wpływ żywności i jej składników na procesy farmakokinetyczne:

a.       Wchłanianie leku

b.      Dystrybucja

c.       Metabolizm leku

d.      Eliminacja leku

2.       Wpływ leków na procesy zachodzące w organizmie po spożyciu żywności:

a.       Wchłanianie składników żywności

b.      Metabolizm składników żywności

c.       Wydalanie

3.       Interakcje leków z substancjami farmakologicznie czynnymi, występującymi w żywności:

a.       Synergizm

b.      Antagonizm

4.       Interakcje leków z innymi substancjami obcymi, które także mogą występować w żywności.

Następstwa kliniczne interakcji leków ze składnikami żywności:

•  Zmniejszenie lub zwiększenie stężenia leku
•  Opóźnienie lub przyspieszenie działania leku
• Obniżenie skuteczności lub silniejsze działanie leku
• Zwiększenie ryzyka toksyczności
• Utrata lub przybór masy ciała
• Zaburzenia gospodarki węglowodanowej, tłuszczowej
• Objawy niedoboru witamin i składników mineralnych

Aby uniknąć interakcji pomiędzy lekiem a żywnością, należy przestrzegać następujących zasad:

1.       Należy zapoznać się z treścią ulotki, a ewentualne wątpliwości skonsultować z lekarzem lub farmaceutą

2.       Leki należy popijać zawsze wodą (pełną szklanką)

3.       Nie należy przyjmować leków około 1,5 h przed posiłkiem, w trakcie lub w ciągu 2 h po jego spożyciu (chyba, że zaleci to lekarz), ponieważ może to zmieniać działanie leku.

4.       Najlepiej przyjmować leki 2 h przed lub 2 h po posiłku (chyba, że lekarz inaczej zaleci).

5.       Nie należy popijać/rozpuszczać leku w gorącym napoju, gdyż wysoka temperatura może zmniejszyć jego skuteczność.

6.       Nie należy zażywać preparatów witaminowo-mineralnych w tym samym czasie co leki, ponieważ mogą one zaburzać ich wchłanianie.

7.       Nigdy nie wolno mieszać leków z alkoholem.

Bibliografia:

1.       Żywienie człowieka zdrowego i chorego. Marian Grzymisławski, Jan Gawęcki, Wydawnictwo Naukowe PWN 2012, s.420-433

2.       Uważaj, co jesz, gdy zażywasz leki. Interakcje między żywnością, suplementami diety
a lekami. Mirosław Jarosz, Jan Dzieniszewski, Wydawnictwo Lekarskie PZWL 2012

3.       Interakcje leków z pożywieniem. Katarzyna Korzeniowska, Anna Jabłecka, Farmacja Współczesna 2008; T.1, s.24-30.

4.       Interakcje leków z żywnością. dr inż. Katarzyna Wolnicka, http://wszechnica_zywieniowa.sggw.pl

5.       Interakcje leków z żywnością. prof. dr hab. n. med. Danuta Pawłowska, www.czwartkoweobiadyudiabetykow.pl

Autor: Aleksandra Kozłowska

WARZYWA KAPUSTNE W CHOROBACH TARCZYCY

Dużo słyszy się o tym, że osoby z chorobami tarczycy powinny unikać warzyw kapustnych. W dzisiejszym poście postaram się wytłumaczyć dlaczego jest.

WARZYWA KAPUSTNE

Do warzyw kapustnych należy między innymi: brokuł, kalafior, jarmuż, kalarepa, brukselka, kapusta chińska, kapusta głowiasta biała, kapusta głowiasta czerwona, kapusta pekińska, kapusta włoska. Ta grupa warzyw jest dobrym źródłem błonnika, witamin C, z grupy B, K, E, beta-karotenu, wapnia, magnezu, fosforu, żelaza, siarki. Warzywa kapustne zawierają również glukozynolany, produkty ich rozpadu wykazują działanie goitrogenne czyli wolotwórcze. Do najczęściej występujących w nich glukozynolanów zalicza się:

• glukoiberynę,
• glukobrassicynę,
• neoglukobrassicynę,
• glukonapinę,
• progoitrynę,
• synigrynę.

Warzywa kapustne zyskały również pozytywną sławę w profilaktyce i leczeniu chorób nowotworowych, za sprawą sulforafanu, którego prekursorem jest jeden z glukozylanów (glukorafanina).

WOLOTWÓRCZE DZIAŁANIE PRODUKTÓW ROZPADU GLUKOZYNOLANÓW

Do głównych produktów rozpadu glukozynolanów zalicza się przede wszystkim :

• tiocyjaniany,
• nitryle,
• izotiocyjaniany,
• tiooksazolidyny.

Tiocyjaniny bardzo łatwo przenikają przez wszystkie błony komórkowe, kompetycyjnie hamują transport jonów jodkowych do gruczołu tarczycowego. Powstają również podczas detoksykacji nitryli w organizmie. Izotiocyjaniny i tiooksazolidyny wykazują działanie hamujące dla syntezy hormonów tarczycy, poprzez unieczynnienie peroksydazy tarczycowej. Te drugie zaburzają metabolizm tarczycy poprzez hamowanie syntezy tyroksyny oraz jej wydzielania do krwi. 

Dodatkowo produkty rozpadu glukozynolanów powodują wzrost  sekrecji TSH , co prowadzi do powstania wola.

ZAWARTOŚĆ GLUKOZYNOLANÓW W PRODUKTACH

Glukozynolany znajdują się również w rzepie, rzodkwi, nasionach gorczycy i rzepaku. Potrawy zawierające związki wolotwórcze powinny być łączone z produktami o dużej zawartości jodu np. rybami czy owocami morza, gdyż ich goitrogenne działanie jest znacznie silniejsze w warunkach zbyt niskiej podaży jodu. Dlatego też zaleca się utrzymać na stałym poziomie podaż soli jodowanej w ilości  5 mg. 

Obróbka kulinarna ma znaczący wpływ na zawartość glukozynoloanów w produktach. W warzywach mrożonych i gotowanych w stosunku do warzyw surowych zawartość tych związków jest o około 30-40% mniejsza. Gotowanie w dużej ilości wody, bez przykrycia  zmniesza ich zawartość, gdyż łatwo przechodzą do wody i są lotne. Dlatego należy spożywać te produkty rzadko, włączać je do diety rozsądnie - zdecydowanie lepiej wybierać produkty mrożone, spożywać po obróbce termicznej, wówczas można ograniczyć ilość glukozynolanów nawet o 1/3.

Autor: Kamila Myszkowska

WITAMINA A A NIEDOCZYNNOŚĆ TARCZYCY

Pisałam już o roli makroskładników, mikroelementów, błonnika w diecie osób z niedoczynnością tarczycy. Dziś zajmę się funkcją witaminy A.

WITAMINA A- RDA I ŹRÓDŁA

Witamina A(retinol) występuje w produktach pochodzenia zwierzęcego, natomiast w produktach roślinnych znajduje się prowitamina A (beta-karoten), wykazująca aktywność dopiero po przekształceniu w retinol. W tłuszczac znajdują się natomiast karotenoidy A. Zalecane dzienne spożycie dla tej witaminy wynosi 0,7 mg w przypadku kobiet oraz 0,9 mg dla mężczyzn. Doskonałym źródłem witaminy A są ryby morskie, wątroba, żółtko, masło, tran, marchew, papryka, brokuły, pomidory, mleko i sery dojrzewajace.

Pacjenci z niedoczynnością tarczycy są szczególnie narażeni na niedobór witaminy A, gdyż hormony tarczycy pełnią bardzo ważną rolę w procesie przekształcenia beta-karotenu w retinol. Dodatkowo pomagają w jego absorpcji . Dlatego bardzo ważne jest uwzględnienie w diecie produktów będących jej źródłem. Należy pamiętać, że palenie papierosów i picie alkoholu zaburza prawidłowe wchłanianie witaminy A.

fot. http://www.witaminaa.com.pl/

NIEDOBÓR WITAMINY A

Niedobór witaminy A objawia się głównie szorstkością i skrajnym przesuszeniem skóry szczególnie na łokciach i kolanach, suchością gałki ocznej oraz tzw. "kurzą ślepotą" czyli zaburzeniem widzenia o zmierzchu. U osób starszych częstym objawem niedoboru tej witaminy jest dzwonienie w uszach, natomiast u kobiet w wieku rozrodczym zaburzenia miesiączkowania i płodności

ZAWARTOŚĆ WITAMINY A W WYBRANYCH PRODUKTACH

Wątroba wieprzowa - 13 000 µg/ 100 g
Marchew- 1656 µg/100 g
Margaryna ok. 900 µg/100 g
Masło ok. 814 µg/100 g
Papryka - 528 µg
Jaja kurze- 272 µg
Ser żółty ok. 380 µg
Łosoś - 41 µg
Mleko ok. 35 µg 

 Źródło: Kunachowicz H., Nadolna I., Przygoda B., Iwanow K., Tabele składu i wartości odżywczej żywności, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005

ROLA MIKROELEMENTÓW W NIEDOCZYNNOŚCI TARCZYCY CZ.2 ŻELAZO I CYNK

W poprzednim poście omówiłam jak ważna jest prawidłowa zawartość jodu i selenu w diecie osób z niedoczynnością tarczycy. Dziś zajmiemy się rolą żelaza i cynku.

ŻELAZO

Żelazo wchodzi w skład peroksydazy tarczycowej (TPO), bardzo ważnego enzymu uczestniczącego w powstawaniu hormonów tarczycy.  Zalecane dzienne spożycie żelaza wynosi 10 mg dla mężczyzn oraz 18 mg dla kobiet  (zapotrzebowanie wzrasta w trakcie ciąży do 27 mg). Żelazo dostępne w produktach spożywczych można podzielić na dwie grupy:

• Żelazo hemowe, pochodzące z hemoglobiny i mioglobiny, znajduje się w produktach pochodzenia zwierzęcego, jego absorpcja w organizmie człowieka wynosi ok. 23%,
• Żelazo niehemowe, znajduje się w produktach pochodzenia roślinnego, mleku i jajach, jego absorpcja w organizmie człowieka wynosi maksymalnie 8%.

Doskonałym źródłem żelaza są podroby, mięso, tłuste ryby (np. dorsz, sardynka, śledź), żółtko jaja, rośliny strączkowe, orzechy, nasiona słonecznika, pestki dyni

Wchłanianie żelaza można zwięszyć łącząc produkty o wysokiej zawartości żelaza z żywnością bogatą w witaminę C, białko, kwasy organiczne i cukry. Natomiast kawa, herbata, produkty wysokobłonnikowe, o dużej zawartości wapnia, cynku mogą zaburzać wchłanianie tego mikroelementu.

Niedobór żelaza wywołuje objawy niedoczynności tarczycy oraz jej powiększenie, poprzez zaburzenie aktywności peroksydazy tarczycowej, zaburzenie wiązania trijodotyroniny do receptorów jądrowych, przez co zmniejsza się ilość hormonów dostępnych dla organizmu.

CYNK

Cynk jest bardzo ważnym mikroelementem w organizmie człowieka, zaangażowany jest w metabolizm tłuszczów, białek i węglowodanów, regulację układu odpornościowego i stabilizację błony komórkowej, ponieważ jest składową ponad 300 enzymów. Odgrywa również rolę w ochronie komórek organizmu przed wolnymi rodnikami, za sprawą cynkozależnej dysmutazy ponadtlenkowej. 

Zalecane dzienne spożycie cynku dla kobiet wynosi 8mg, natomiast dla mężczyzn 11 mg. Doskonałym źródłem cynku są sery podpuszczkowe dojrzewające (np. gouda, edamski, ementaler), produkty zbożowe (np. otręby pszenne, kasza gryczana, pieczywo pszenne, płatki kukurydziane, nasiona i ziarna oraz mięso. Wchłanianie tego mikroskładnika z żywności mieści się w przedziale 15-60%. Obserwuje się większą absorpcję cynku z produktów pochodzenia zwierzęcego niż roślinnego. Duża ilość wysoko jakościowych białek przyśpiesza wchłanianie cynku, natomiast błonnik, fityniany, żelazo niehemowe wykazują działanie hamujące. Niedobór cynku zmniejsza wydzielanie hormonów tarczycy, poprzez oddziaływanie na oś podwzgórze-przysadka-tarczyca oraz zakłócenie działania trijodotyroniny na ekspresję genów, a w konsekwencji na cały organizm.

Jak widzicie odpowiednia zawartość w diecie mikroelementów - szczególnie jodu, selenu, żelaza i cynku ma bardzo istotny wpływ na prawidłowe funkcjonowanie gruczołu tarczowego oraz jego hormonów. Dlatego pamiętajmy o uzględnieniu w naszej codziennej diecie produktów, które są źródłem tych składników. 

ROLA MIKROELEMENTÓW W NIEDOCZYNNOŚCI TARCZYCY CZ.1 JOD I SELEN

W poprzednim poście omówiłam rolę makroskładników w diecie osób z niedoczynnością tarczycy, dziś zajmę się funkcją mikroelementów- jodu i selenu. Przypomnę, że w przypadku chorób tarczycy podstawowym leczeniem powinno być leczenie farmakologiczne, dietoterapia natomiast wspomaga leczenie i łagodzi objawy choroby. 

JOD

Głównym magazynem jodu w organizmie człowieka jest gruczoł tarczowy (8-16 mg). Rekomendowane dzienne spożycie (RDA) jodu wynosi 150μg dla osób dorosłych oraz 220μg dla kobiet w ciąży i karmiących piersią. Jod jest również ważnym składnikiem hormonów tarczycy - tyroksyny i trijodotyroniny, dlatego jego rola ściśle związana jest z działaniem tych hormonów. Głównym źródłem jodu jest jodowana sól kuchenna ( nie należy spożywać więcej niż 1 łyżeczkę soli dziennie), ryby np. dorsz czy mintaj, żółtko jaja, niektóre wody mineralne z jodem . Wchłanianie jodu w organizmie zwiększa obecność selenu i żelaza w diecie, natomiast substancje wolotwórcze ( związki goitrogenne znajdujące się w warzywach kapustnych, soi, rzepie, rzodkiewce, nasionach gorczycy i rzepaku) wykazują działanie hamujące. Duży wpływ na zawartość jodu w żywności ma rodzaj zastosowanej obróbki kulinarnej, gotowanie obniża zawartość jodu o 58%, grillowanie o 23% i smażenie o 20%. Niedobór tego składnika niesie za sobą poważne konsekwencje zdrowotne, jest przyczyną powstawania niedoczynności tarczycy i rozwoju wola, osłabia układ immunologiczny i zwiększa ryzko bezpłodności. Jod odgrywa również ważną rolę w diecie kobiet w ciąży, jego niedobór zwięsza ryzyko poronień, przedwczesnego porodu jak również może powodować upośledzenie umysłowe i opóźnienie rozwoju płodu. 

SELEN

Podobnie jak w przypadu jodu, gruczoł tarczowy stanowi główny rezerwuar selenu w organizmie człowieka. Odgrywa bardzo ważną rolę w syntezie hormonów tarczycy, uczestnicząc w transformacji tyroksyny do trijodotyroniny oraz ich przemian do nieaktywnych postaci. Selen wchodzi w skład peroksydazy glutatnionowej - enzymu chroniącego tarczycę przed destrukcyjnym działaniem nadtlenku wodoru, który jest niezbędny do utleniania jonów jodkowych. Zapotrzebowanie dorosłego człowieka na selen wynosi 1μg/kg m.c./dobę, przyjmuje się, że maksymalnie bezpieczna podaż selenu wynosi 400μg/dobę - nie należy przekraczać tej dawki.

Zawartość selenu w żywności zależy głównie od zawartości selenu na terenie z którego pochodzi dany produkt, ale również od czasu i temperatury obróbki termicznej (podobnie jak w przypadku jodu). Polska niestety należy do regionów ubogich w selen. Dobrym źródłem selenu są orzechy, podroby, grzyby , produkty zbożowe np. płatki owsiane, drożdże, ryby, nasiona strączkowe.

Duży wpływ na przyswajalność selenu ma zawartość w diecie białka, witaminy A ,C, E.  Niedobór selenu w diecie osłabia działanie hormonów tarczycy na organizm, poprzez zmniejszenie stężenia aktywnego hormonu tarczycy T3 (trijodotyroniny) w ustroju. Obniża również aktywność peroksydazy glutationowej, przez co zwiększa ryzyko oksydatywnego uszkodzenia komórek tarczycy.

Odpowiednia podaż tych mikroelementów w diecie ma bardzo ważne znaczenie w kontekście prawidłowego funkcjonowania tarczycy. W kolejnym poście omówię rolę kolejnych bardzo ważnych mikroelementów w niedoczynności tarczycy - cynku i żelaza. Serdecznie zapraszam!